Branża przemysłowa stoi przed znaczącą zmianą regulacyjną. Rozporządzenie (UE) 2023/1230 zastępuje Dyrektywę Maszynową 2006/42/WE, wprowadzając zarazem nowe wymagania dla producentów maszyn. Jest to z pewnością duża zmiana prawna, która wymaga odpowiedniego przygotowania do wdrożenia przepisów oraz właściwego przeszkolenia personelu. Rozporządzenie (UE) 2023/1230 wprowadza zmiany w podejściu do bezpieczeństwa maszyn. Najważniejszą modyfikacją jest bezpośrednie stosowanie przepisów we wszystkich państwach UE bez zmiany prawa krajowego. Nowe przepisy rozszerzają zakres obowiązków producentów. Rozporządzenie w sprawie maszyn (UE) 2023/1230 wymaga pełnej dokumentacji technicznej i szczegółowej analizy ryzyka z uwzględnieniem całego cyklu życia maszyny, włączając cyberbezpieczeństwo.

Harmonogram wdrożenia – przejście z dyrektywy maszynowej

Rozporządzenie (UE) 2023/1230 z dnia 14 czerwca 2023 sprawi, że stosowanie nowych przepisów rozpocznie się 20 stycznia 2027. Od 20 stycznia 2027 nowe maszyny (zwłaszcza cyfrowe) muszą spełniać wymagania rozporządzenia maszynowego. Wprawdzie do wejścia w życie nowych przepisów jest jeszcze dużo czasu, to eksperci zalecają rozpoczęcie przygotowań już teraz – proces obejmuje modyfikację produktów, aktualizację procedur i szkolenia personelu. 

Praktyczne aspekty oceny zgodności według rozporządzenia w sprawie maszyn 2023 (UE) 2023/1230

Rozporządzenie w sprawie maszyn (UE) 2023/1230 wprowadza zmodyfikowane procedury oceny zgodności (dla maszyn wysokiego ryzyka – ocena zgodności z udziałem jednostki notyfikowanej). Proces rozpoczyna się od analizy ryzyka uwzględniającej wszystkie zagrożenia, włącznie z cyberbezpieczeństwem. 

Jakie dokumenty są wymagane przy ocenie zgodności? Z pewnością należy przygotować kompletną analizę ryzyka, instrukcje w formie cyfrowej, deklarację zgodności UE, dokumentację konstrukcji, wyniki testów oraz dokumentację cyberbezpieczeństwa. Nowe przepisy, w zależności od tego, z jakiej kategorii maszyną mamy do czynienia, wymagają zastosowania odpowiedniej procedury oceny zgodności. W pewnych momentach niezbędny okaże się udział jednostki notyfikowanej. Doświadczeni trenerzy, o czym świadczą pozytywne referencje, podkreślają znaczenie dokumentowania wszystkich działań – dokumentacja musi być przechowywana w przewidywanym okresie życia maszyny oraz przez co najmniej 10 lat!

Wymagania cyfrowe i cyberbezpieczeństwo w nowej dyrektywie maszynowej

Nowa dyrektywa maszynowa wprowadza wymagania dotyczące cyberbezpieczeństwa. Producenci muszą uwzględniać zagrożenia związane z atakami cybernetycznymi na systemy sterowania. Maszyny z połączeniem sieciowym wymagają zasady „security by design” – zabezpieczenia implementowane na etapie projektowania. Wymagane są na przykład: szyfrowanie komunikacji, uwierzytelnianie, regularne aktualizacje. 

Czy wszystkie maszyny muszą spełniać wymagania cyberbezpieczeństwa? TAK! Oczywiście, zakres spełnienia odpowiednich punktów zależy od stopnia skomplikowania maszyny, ale nawet maszyny, do których mamy potrzebę wgrać lokalnie nowe oprogramowanie muszą monitorować wprowadzane zmiany i rozpoznawać oryginalne oprogramowanie.

Odpowiedzialność prawna i konsekwencje niezgodności z rozporządzeniem (UE) 2023/1230

Wraz z wejściem w życie Rozporządzenia (UE) 2023/1230, pojawi się zaktualizowana ustawa o systemach oceny zgodności. Producenci maszyn wyprodukowanych niezgodnie z nowymi przepisami mogą spodziewać się dotkliwych kar finansowych, konieczności dostosowania maszyn a w przypadku skrajnego niespełnienia przepisów – utylizacją maszyny lub produktu.

Wsparcie szkoleniowe – jak przygotować się na rozporządzenie maszynowe

Wdrożenie rozporządzenia maszynowego wymaga również przeszkolenia pracowników. Program powinien obejmować aspekty prawne i praktyczne metody implementacji. Wśród najważniejszych elementów należałoby wymienić: metodologię oceny ryzyka, procedury oceny zgodności, dokumentowanie. Warto jak najszybciej rozpocząć szkolenia, aby mieć czas na wdrożenie przed 20 stycznia 2027.

Program powinien być realizowany w kilku etapach. Najpierw kadra zarządzająca, potem zespoły projektowe i produkcyjne. Szczególna uwaga na cyberbezpieczeństwo – nowość w regulacjach maszynowych. Kontakt ze specjalistami przyspieszy adaptację. Wdrożenie rozporządzenia (UE) 2023/1230 to obowiązek i szansa na podniesienie standardów bezpieczeństwa. Liczy się w tym przypadku podejście systemowe.